Medische microbiologie

De arts-microbioloog heeft een aantal kerntaken:

Het voorkomen van infectieziekten, het stellen van de juiste diagnose bij een infectie en het adviseren over de behandelmethodes. Ook het management van het medisch microbiologisch laboratorium hoort bij de kerntaken.

Daarnaast houdt hij zich bezig met de epidemiologie (voorkomen van verspreiding onder de bevolking) van infectieziekten.

Zowel het medisch microbiologisch onderzoek in het laboratorium als de infectiepreventie in het ziekenhuis staat onder toezicht en verantwoordelijkheid van de arts-microbioloog.

De rol van de arts-microbioloog

Een arts-microbioloog vormt een onmisbare schakel tussen behandelaars zoals internisten, chirurgen en intensive care-artsen en het microbiologisch laboratorium.

Op verzoek van de collega-medisch specialisten probeert de arts-microbioloog te achterhalen van welke besmetting of ziekte sprake is. Op basis van de uitkomsten of vermoedelijke verwekker geeft hij gevraagd en ongevraagd advies over de behandelmethode.

De arts-microbioloog besteedt ook veel aandacht aan het voorkomen van infecties. Er is contact met  de GGD om te weten of er epidemieën zijn gesignaleerd. Ook werkt hij samen met ziekenhuishygiënisten en directieleden van zorgorganisaties zoals ziekenhuizen, revalidatiecentra en verpleeghuizen.

In het Streeklaboratorium werkt hij daarnaast intensief samen met collega-artsen-microbioloog met elk hun eigen aandachtsgebied. Hij vervult managementtaken om financiën, personeelsbeleid, logistieke zaken, technische ontwikkelingen en automatisering op orde te houden.

Hoe ontstaan infectieziekten?

Infectieziekten kunnen worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, schimmels of parasieten. Als de arts denkt dat een ziekte door een infectie wordt veroorzaakt, wordt bij een patiënt 'materiaal' afgenomen (bijvoorbeeld een uitstrijk, bloed, pus of urine). Dat wordt vervolgens in het microbiologisch laboratorium met verschillende technieken onderzocht.

Voorkomen, signaleren en bestrijden van ziekenhuisinfecties

De afdeling Infectiepreventie helpt alle afdelingen binnen het ziekenhuis bij het voorkomen, signaleren en bestrijden van ziekenhuisinfecties. Dit zijn infecties die patiënten oplopen doordat zij tijdens hun verblijf in het ziekenhuis in aanraking komen met infectieziekten of micro-organismen van andere patiënten.

Veel van de maatregelen zijn erop gericht te voorkomen dat zogenoemde resistente micro-organismen worden overgedragen. Deze zijn namelijk minder gevoelig voor antibiotica.

Als de kans bestaat dat een patiënt besmet is met resistente bacteriën, kan het voorkomen dat de patiënt tijdelijk in isolatie moet worden opgenomen.

Antibioticabeleid

Een leidraad voor de behandeling van infecties is onontbeerlijk voor elk ziekenhuis, dus ook het RKZ. Effectieve en veilige therapie voor de patiënt staat hierbij voorop.

De behandelmogelijkheden met antibiotica voor toekomstige patiënten zijn net zo zeer van belang.

Het voeren van een uniform, eenduidig antibioticabeleid is een van de belangrijkste wapens tegen resistentievorming van micro-organismen.

Een regionale richtlijn is ontwikkeld door een commissie van artsen-microbioloog van het Streeklaboratorium Kennemerland en ziekenhuisapothekers van de aangesloten ziekenhuizen in samenspraak met verschillende medisch specialisten. De richtlijn is te vinden op http://www.formulariumkennemerland.nl.

Kwaliteit

Het Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland heeft kwaliteit hoog in het vaandel en is gecertificeerd door de CCKL (Accreditatienummer 181). Alle testen worden volgens een goed omschreven protocol uitgevoerd.

Bij een advies voor het aantonen en behandelen van infectieziekten gaat de arts-microbioloog zoveel mogelijk uit van bestaande richtlijnen of wetenschappelijk bewezen technieken.

Arts-microbioloog dr. B.M.W. Diederen is werkzaam bij het Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland en werkt in die functie zeer nauw samen met de specialisten van het Rode Kruis Ziekenhuis.

Andere arts-microbiologen die bij het Streeklaboratorium diensten verrichten voor RKZ zijn:

Dr. E.P.F. IJzerman
Drs. B.L. Herpers
Dr. E.E.J. Ligtvoet
Dr. D. Veenendaal

Wist u dat...

...er door de kennisvermeerdering over DNA veel meer levensreddende onderzoeken uitgevoerd kunnen worden? Vroeger duurden onderzoeken soms zo lang, dat de patiënt al genezen of overleden was als de uitslag bekend gemaakt werd. Nu kan binnen een dag het DNA van het micro-organisme opgespoord worden en een behandeling sneller worden gestart.

...er in ziekenhuizen, verpleeghuizen en revalidatiecentra een verhoogde kans is op infectieziekten? Zo'n infectie kan snel om zich heen grijpen en vele patiënten besmetten. Een goed voorbeeld hiervan is het beruchte Norovirus. De arts-microbioloog maakt deel uit of is voorzitter van de Infectiecommissie die beleid maakt om dit soort infectie-uitbraken te voorkomen.